De scholingsplicht en het studiekostenbeding: mag je baas scholingskosten verhalen?

Stel je voor: een werknemer start enthousiast aan zijn carrière, maar wordt na verloop van tijd ontslagen. Tot zijn schrik ontvangt hij een gepeperde rekening van duizenden euro's aan opleidingskosten van zijn ex-werkgever. Moet hij die studiekosten echt terugbetalen?

Sinds de invoering van de nieuwe Europese wetgeving in 2022 ligt de lat voor studiekostenbedingen zeer hoog. In een belangrijke uitspraak heeft de Hoge Raad definitief bevestigd dat alle kosten voor noodzakelijke of verplichte opleidingen volledig door de werkgever gedragen moeten worden. Heb je vragen over een studiekostenbeding in je contract? Neem dan contact op met een arbeidsrecht specialist.

Wettelijke Scholingsplicht: Wat Moet de Werkgever Betalen?

Sinds 1 augustus 2022 is de Wet implementatie EU-richtlijn transparante en voorspelbare arbeidsvoorwaarden van kracht. Artikel 7:611a van het Burgerlijk Wetboek verplicht werkgevers om scholing die noodzakelijk is voor de uitoefening van de functie kosteloos aan te bieden.

Dit betekent concreet:

• Alle verplichte beroepsopleidingen (zoals de Beroepsopleiding Advocatuur of verplichte PE-punten) moeten door de werkgever worden betaald.
• Een studiekostenbeding voor dit soort noodzakelijke scholing is wettelijk nietig.
• Onder scholingskosten vallen ook reiskosten, cursusmaterialen, examengelden en de tijd die de werknemer aan de studie besteedt (deze moet gelden als werktijd).

Wanneer is een studiekostenbeding nog wél geldig?

Een studiekostenbeding is alleen nog geldig bij zogenaamde "nice-to-have" opleidingen. Dit is scholing die niet wettelijk verplicht is en ook niet strikt noodzakelijk is om de huidige functie uit te kunnen oefenen (bijvoorbeeld een algemene managementstudie die je op eigen initiatief volgt voor je bredere carrière).

Zelfs bij vrijwillige scholing moet een studiekostenbeding aan strenge jurisprudentie-eisen voldoen:

• Er moet sprake zijn van een glijdende schaal (afbouwregeling): hoe langer je na het afronden van de studie in dienst blijft, hoe minder je hoeft terug te betalen.
• De terugbetalingsverplichting moet duidelijk vooraf schriftelijk zijn vastgelegd.
• Het bedrag mag niet onredelijk hoog zijn in verhouding tot je salaris.

Tips voor Werkgevers en Werknemers

Voor Werkgevers: Breng je personeelshandboek en modelovereenkomsten in overeenstemming met de wetgeving van 2022. Bedingen voor wettelijk verplichte scholing zijn waardeloos en kunnen bij geschillen leiden tot reputatieschade en proceskostenveroordelingen.

Voor Werknemers: Teken niet zomaar een terugbetalingsregeling als je verplicht op cursus moet. Wordt er bij je ontslag geld ingehouden op je eindafrekening voor scholing? Maak hier direct schriftelijk bezwaar tegen.